- อนฺธตีติ อนฺโธ
ผู้มืดมิด
(อนฺธ ธาตุในความหมายว่ามืดมิด,การเห็นเสีย อ ปัจจัย)

- จกฺขุนา อมติ รุชฺชตีติ อนฺโธ
ผู้ป่วยทางจักษุ คือตาพิการ
(อม ธาตุในความหมายว่าเจ็บไข้, ป่วย
ธ ปัจจัย, แปลง มฺ เป็น นฺ, ลบสระหน้า)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺทติ อเนนาติ อนฺทุโก
สิ่งเป็นเครื่องผูก
(อทิ ธาตุในความหมายว่าผูก
ณฺวุ ปัจจัย, ลงนิคหิตอาคมแล้วแปลงเป็น นฺ,
แปลง ณฺวุ เป็น อก, อิ เป็น อุ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺโต โอคาธตีติ อนฺโตคธํ
สิ่งที่ตั้งลงในภายใน
(อนฺโต+อว บทหน้า คาธ ธาตุในความหมายว่าตั้งอยู่
อ ปัจจัย, แปลง อว เป็น โอ, ลบสระหน้า, รัสสะ อา เป็น อ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อาจริยสฺส อนฺเต สมีเป วสนสีโล อนฺเตวาสี
ผู้มีปกติอยู่ใกล้อาจารย์
(อนฺเต+วส+ณี, พฤทธิ์ อ เป็น อา)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺเต อพฺภนฺตเร ปุรํ เคหํ อนฺเตปุรํ
ตำหนักในภายใน (อนฺต+ปุร)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺเต ภโว อนฺติโม
ภาวะที่มีในที่สุด คืออยู่ริมสุดท้าย (อนฺต+อิม)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺตโยคา อนฺติกํ
ที่อันประกอบด้วยความใกล้ (อนฺต+อิก)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺโต ลามโก วณฺโณ อสฺสาติ อนฺตวณฺโณ
ผู้มีวรรณะต่ำ (อนฺต+วณฺณ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- เตสํ เตสํ วตฺถูนมนฺตรํ นานตฺตํ อิกฺขเต โลโก เอเตนาติ อนฺตลิกฺขํ
ที่เป็นเหตุให้ชาวโลกมองเห็นชนิด คือความต่างของวัตถุนั้นๆ ได้
(อนฺตร บทหน้า อิกฺข ธาตุในความหมายว่าเห็น อ ปัจจัย, แปลง ร เป็น ล)

- อิกฺขนํ ทสฺสนํ อิกฺขา, ตสฺสา อนฺตรํ การณํ อนฺตลิกฺขํ
ขอบเขตคือเหตุแห่งการดูการเห็น (อนฺตร+อิกฺข)

- อนฺตํ ปริโยสานํ ลิขยเต โอโลกยเต เอเตนาติ อนฺตลิกฺขํ
ที่เป็นเครื่องให้เขาขีด คือดูข้างต้นข้างปลายได้
(อนฺตร บทหน้า ลิข ธาตุในความหมายว่าขีดเขียน อ ปัจจัย, ซ้อน กฺ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- พาหุเลฺยน อนฺตเร มชฺเฌ ภวํ อนฺตรียํ
ผ้าที่มีอยู่ในระหว่างคือกลางลำตัวโดยมาก
(อนฺตร บทหน้า อีย ปัจจัย)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- ทฺวิธาคตานํ อาปานํ อนฺตรคตํ อนฺตรีปํ
ที่ที่อยู่ในระหว่างน้ำที่แยกออกเป็นสองทาง
(อนฺตร+อาป, แปลง อา เป็น อี)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- จุติปฏิสนฺธีนมนฺตเร อายตีติ อนฺตราโย
ภาวะที่มาในระหว่างจุติกับปฏิสนธิ
(อนฺตร บทหน้า อย ธาตุในความหมายว่าไป, ถึง,เป็นไป
อ ปัจจัย, ลบสระหน้า ทีฆะสระหลัง)

- จุติปฏิสนฺธีนํ อนฺตเร อายนฺติ อาตปนฺติ อเนนาติ อนฺตราโย
ภาวะเป็นเหตุให้เดือดร้อนในระหว่างจุติกับปฏิสนธิ
(อนฺตร บทหน้า อาย ธาตุในความหมายว่าเดือดร้อน อ ปัจจัย)

- การิยสิทฺธิ อนฺตรํ วยฺวธานํ อายติ คจฺฉติ อเนนาติ อนฺตราโย
ภาวะเป็นเหตุให้ความสำเร็จแห่งการงานถึงความหยุดลงกลางคัน
(อนฺตร บทหน้า อย ธาตุในความหมายว่าไป, ถึง, เป็นไป
อ ปัจจัย, ลบสระหน้า ทีฆะสระหลัง)

- อนฺตเร เวมชฺเฌ เอติ อาคจฺฉตีติ อนฺตราโย
ภาวะที่มาในระหว่าง
(อนฺตร+อา บทหน้า อิ ธาตุในความหมายว่าไป
อ ปัจจัย, แปลง อิ เป็น ย)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺตเร มชฺเฌ ภโว วาโส อนฺตรวาสโก
ผ้าที่มีอยู่ในระหว่างกลางลำตัว
(อนฺตร+วาส+ก)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺตรํ ธรตีติ อนฺตรธานํ
สิ่งที่ทรงอยู่ในระหว่าง คือเข้ามาปิดกั้นไว้ทำให้มองไม่เห็น
(อนฺตร บทหน้า ธา ธาตุในความหมายว่าทรงไว้, ปิดกั้น
ยุ ปัจจัย, แปลง ยุ เป็น อน)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺตเร ภวํ อนฺตรํ
ผ้าที่มีอยู่ในระหว่าง คืออยู่ตรงกลางลำตัว
(อนฺตร+ณ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- เทฺว ปกฺเข อนฺตติ พนฺธตีติ อนฺตรํ
จุดที่ผูกสองข้างไว้
(อติ ธาตุในความหมายว่าผูก
อร ปัจจัย, ลงนิคหิตอาคมแล้วแปลงเป็น นฺ, ลบที่สุดธาตุ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- โลกานํ อนฺตํ วินาสํ กโรตีติ อนฺตโก
ผู้ทำที่สุดคือความพินาศแก่ชาวโลก
(อนฺต บทหน้า กร ธาตุในความหมายว่าทำ
กฺวิ ปัจจัย, ลบ ร ที่สุดธาตุและ กฺวิ)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อมฺมติ ปริภุยฺยติ หีฬียตีติ อนฺโต
ภาวะอันเขาออกเสียงด่า
(อม ธาตุในความหมายว่าออกเสียง
ต ปัจจัย, แปลง มฺ เป็น นฺ, ลบสระหน้า)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อนฺตติ, อนฺติยติ อนฺตคุเณนาติ อนฺตํ
อวัยวะที่พันกัน, อวัยวะอันไส้น้อยผูกไว้
(อติ ธาตุในความหมายว่าผูก, มัด, พัน
อ ปัจจัย, ซ้อน นฺ, ลบสระหน้า)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์

- อมติ คจฺฉติ ภวปฺปพนฺโธ โอสานเมตฺถาติ อนฺโต
ภาวะเป็นที่ไปสู่บั้นปลายแห่งการสืบเนื่องในภพ
(อม ธาตุในความหมายว่าไป,ถึง, เป็นไป
ต ปัจจัย, แปลง ม เป็น น, ลบสระหน้า)

- อมติ คจฺฉติ เอตฺถ โวสานนฺติ อนฺโต
ส่วนเป็นที่ถึงที่สุด
(เหมือนวิ.ต้น)

อ้างอิงแหล่งที่มา ศัพท์วิเคราะห์